ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

Καθοδηγητικός – Οργανωτικός Ρόλος στην ανάπτυξη
του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών ως Διευθυντής του

Κατά την 8ετή διεύθυνση του ΕΑΑ (δύο 4ετείς θητείες) ανέπτυξα πολλές πρωτοβουλίες τόσο ανάπτυξης του ερευνητικού/επιστημονικού έργου του ΕΑΑ και διάχυσης των αποτελεσμάτων του στη κοινωνία όσο και σύστασης νέων υποδομών, ερευνητικών και κτιριακών του ΕΑΑ. Στον σύνδεσμο εδώ μπορείτε να βρείτε τα πεπραγμένα της 1ης θητείας μου και εδώ τη συνοπτική περιγραφή των πεπραγμένων της 2ης θητείας μου.

Καθοδηγητικός Ρόλος σε Ενεργείς Διεθνείς & Εθνικές Επιστημονικές Συνεργασίες 

1.«Εθνικό Δίκτυο για την Κλιματική Αλλαγή-CLIMPACT»:

Συντονιστής (2019-παρόν) της Εμβληματικής αυτής Πρωτοβουλίας της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Τεχνολογίας του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων με πρωταρχικό στόχο την ενοποίηση, τον εναρμονισμό και τη βελτιστοποίηση των υφιστάμενων κλιματικών υπηρεσιών και συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης για έντονα φυσικά φαινόμενα και φυσικές καταστροφές στην Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένων των υποστηρικτικών παρατηρήσεων και της ανάπτυξης εξειδικευμένων εργαλείων από τις σχετικές εθνικές υποδομές. Το Δίκτυο αυτό ξεκίνησε με τη συνεργασία έντεκα (11) φορέων και πιο συγκεκριμένα το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών (συντονιστής και Επιστημονικώς Υπεύθυνο), την Ακαδημία Αθηνών, το Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών, το Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών ‘’Δημόκριτος’’, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Πανεπιστήμιο Κρήτης, το Πολυτεχνείο Κρήτης, το Ερευνητικό Κέντρο ΑΘΗΝΑ και το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών. Η δράση του CLIMPACT ξεκίνησε να χρηματοδοτείται τον Οκτώβριο του 2019, με συνολικό προϋπολογισμό 3,1 MEuro. Κατά τη διάρκεια υλοποίησης της 1ης φάσης χρηματοδότησης του CLIMPACT, το δίκτυο διευρύνθηκε με 16 επιπλέον, νέα διασυνδεδεμένα μέλη, που αποτελούνται κυρίως από Πανεπιστήμια και Ερευνητικά Κέντρα. Κατόπιν ενεργειών μου ως Συντονιστή του δικτύου, συντάχθηκε αναλυτική μελέτη σκοπιμότητας για την επέκταση της χρηματοδότησης η οποία κατατέθηκε στη Προϊσταμένη Αρχή και στο ΕΣΕΤΕΚ. Ως αποτέλεσμα, το δίκτυο CLIMPACT επελέγη να χρηματοδοτηθεί εκ νέου, για τα επόμενα τρία χρόνια, με το ποσό των 3,350M€, από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Το δίκτυο CLIMPACT, κατόπιν πρότασης του Institute for Sustainable Development (IfSD) του EPLO, ήταν υποψήφιο για το διεθνές βραβείο The Earthshot Prize το 2022, 2023 και 2024 του Royal Foundation of the Duke and Duchess of Cambridge, γεγονός που αποτελεί σημαντική αναγνώριση, καθώς συμπεριλαμβάνεται στα 1000 πιο καινοτόμα project πράσινων λύσεων σε παγκόσμιο επίπεδο.  

2.“The Ultimate XMM Extragalactic X-ray Survey (XXL)”

Διεθνές Πρόγραμμα Συνεργασίας (από 2010) για την μελέτη του Σύμπαντος χρησιμοποιώντας τον δορυφόρο ακτίνων-Χ XMM της ESA. Συμμετέχω ως μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής (Scientific Committee) και της Καθοδηγητικής Επιτροπής (Steering Committee) της συνεργασίας. Στην οργανωτική επιτροπή της συνεργασίας συμμετέχουν επιστήμονες από Γαλλία, Αγγλία, Βέλγιο, Ελβετία, Ελλάδα, Ιταλία, Σουηδία, ΗΠΑ και Καναδά. Στο επιστημονικό αυτό πρόγραμμα απονεμήθηκαν 4 Msec παρατηρήσεων με τον δορυφόρο ΧΜΜ της ΕSA. http://irfu.cea.fr/en/Phocea/Vie_des_labos/Ast/alltec.php?id_ast=3015.

Η συνεργασία αυτή έχει αποδώσει εξαιρετικά σε ερευνητικό επίπεδο με δεκάδες εργασίες στα εγκυρότερα επιστημονικά περιοδικά με κριτές, σε 21 από τις οποίες συμμετέχω ως συν-συγγραφέας. Τον Δεκέμβριο του 2015, ανακοινώθηκαν τα πρώτα αποτελέσματα με επίσημη ανακοίνωση της ESA: http://sci.esa.int/xmm-newton/57031-unravelling-the-cosmic-web-survey-gives-insights-into-universes-structure/ και δημοσιεύθηκαν με μια σειρά εργασιών σε ειδικό τεύχος του έγκυρου επιστημονικού περιοδικού Astronomy & Astrophysics: http://www.aanda.org/2015-press-releases/1171.

3. “Cosmology with HII galaxies’’.

Πρόγραμμα συνεργασίας με IfA-Hawai των ΗΠΑ, ESO στη Χιλή, ΙΝΑΟΕ Μεξικού, Ακαδημία Αθηνών και ΑΠΘ (από 2008). Συμμετέχω ως μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της συνεργασίας (Scientific Committee). Ο στόχος αυτού του προγράμματος είναι να χρησιμοποιηθούν οι γαλαξίες με έντονη αστρογένεση ως κοσμολογικοί φάροι αντίστοιχοι των υπερκαινοφανών τύπου SN Ia. Για την πραγματοποίηση αυτού του προγράμματος γίνεται χρήση τηλεσκοπίων της τάξης των 8 μέτρων, όπως το VLT, το KECK και το SUBARU. Η συνεργασία αυτή έχει αποδώσει εξαιρετικά στο ερευνητικό επίπεδο με 15 σημαντικές δημοσιεύσεις στα εγκυρότερα επιστημονικά περιοδικά με κριτές και 9 δημοσιεύσεις σε πρακτικά συνεδρίων, εκ των οποίων οι 5 μετά από κρίση.

4. Ερευνητικές Ομάδες στο ΑΠΘ

Από το 2013 και έως την ανάληψη της Διεύθυνσης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών το 2017, οργάνωσα 3 ερευνητικές ομάδες στο τμήμα Φυσικής του ΑΠΘ, στις οποίες συμμετέχουν προπτυχιακοί και μεταπτυχιακοί (MSc) φοιτητές και μεταδιδακτορικοί συνεργάτες μου, σε μια προσπάθεια να εμβαθύνουν οι φοιτητές όλων των βαθμίδων της 3βάθμιας εκπαίδευσης στην έρευνα και τις μεθοδολογίες της. Οι τρεις θεματικές είναι οι κάτωθι: (1) AGN (Ενεργοί Γαλαξιακοί Πυρήνες), (2) Numerical and Observational Cosmology (Αριθμητική και παρατηρησιακή Κοσμολογία) και (3) Observational Astronomy (Παρατηρησιακή Αστρονομία). Στα πλαίσια των πολλών διπλωματικών που εκπονούνται στα πλαίσια αυτών των ερευνητικών ομάδων η προσπάθεια είναι η έρευνα που εκπονείται να είναι πρωτογενής και να οδηγεί σε δημοσιεύσεις. Πράγματι στα πλαίσια των πτυχιακών και διπλωματικών που έχουν ολοκληρωθεί έχουν δημοσιευθεί σε διεθνή περιοδικά με κριτές 3 εργασίες (Migkas & Plionis 2016; Manolopoulou & Plionis 2017; Chira, Plionis, Corasaniti 2018).

5.Ερευνητική Ομάδα Αστρονομίας ακτίνων-Χ & Κοσμολογίας στο ΙΑΑΔΕΤ του ΕΑΑ

Σε συνεργασία με τον Δρ. Ιωάννη Γεωργαντόπουλο είχαμε οργανώσει από το τέλος της δεκαετίας του 90’ στο Ινστιτούτο ΙΑΑΔΕΤ του ΕΑΑ την ερευνητική ομάδα «Αστρονομίας ακτίνων-Χ & Κοσμολογίας», η οποία είναι εξαιρετικά παραγωγική επιστημονικά και επιτυχής στο να προσελκύει ανταγωνιστικά ερευνητικά προγράμματα (πχ. πολλά διακρατικά προγράμματα, προγράμματα «Αριστείων», Marie Curie Reintegration grants, πολλά προγράμματα ΕSΑ, H2020, κλπ) και προσέλκυσε, μέσω της χρηματοδότησης από αυτά τα προγράμματα, μετα-διδακτορικούς ερευνητές και μεταπτυχιακούς φοιτητές. Η επιστημονική παραγωγή αυτής της ομάδας ήταν πολύ μεγάλη με πολλές δεκάδες δημοσιεύσεις, οργάνωση συνεδρίων, σχολείων κλπ.

6. Υπεύθυνος διεθνούς ομάδας επιστημονικής τεκμηρίωσης πρότασης κατασκευής του φασματογράφου SIDE για το τηλεσκόπιο GTC 10 μέτρων

Κατόπιν πρόσκλησης το 2007 υπήρξα υπεύθυνος της επιστημονικής τεκμηρίωσης, σε θέματα Κοσμολογίας, της πρότασης κατασκευής του φασματογράφου πολλαπλών πηγών και ευρέως πεδίου SIDE για το τηλεσκόπιο GTC διαμέτρου 10 μέτρων των Καναρίων νήσων. Ο επιστημονικώς υπεύθυνος της συνολικής πρότασης του οργάνου ήταν ο Prof. Francisco Prada του Ινστιτούτου Αστροφυσικής των Καναρίων Νήσων. Η κατασκευή του φασματογράφου SIDE τελικά δεν προχώρησε λόγω έλλειψης χρηματοδότησης.

Χρηματοδοτούμενα ανταγωνιστικά Επιστημονικά Προγραμμάτα

Έχω υπάρξει Επιστημονικώς Υπεύθυνος επιστημονικών προγραμμάτων Ελληνικής και κοινοτικής χρηματοδότησης ύψους άνω των 2.000.000€ αλλά και προγραμμάτων SEP-CΟNACYT του Μεξικού, χρηματοδότησης 45.000€. Στα πλαίσια ενός εκ των προγραμμάτων Αριστείων στο οποίο συμμετείχα ως co-PI, τιτλοφορούμενο: “X-ray Astronomy with ESA’s XMM”, για την αγορά κάμερας CCD ευρέως πεδίου για το τηλεσκόπιο «Αρίσταρχος» επέτυχα συμπληρωματική χορηγία 70.000€ από το ίδρυμα Ευγενίδου. Ακολούθως αναφέρω πιο λεπτομερώς περί των προγραμμάτων αυτών:

  1. Επιστημονικώς Υπεύθυνος για το ΕΑΑ της Εμβληματικής πρότασης JustReDI – Ανθεκτικότητα, Συμπερίληψη και Ανάπτυξη: προς μια Δίκαιη Πράσινη και Ψηφιακή Μετάβαση των Ελληνικών Περιφερειών (2023-2025). Χρηματοδότηση ΓΓΕΚ: 907.300€.
  2. Επιστημονικώς Υπεύθυνος για το ΕΑΑ της Εμβληματικής πρότασης ΝΗΣΟΣ – Εμβληματική Δράση Πράσινων Νησιών της κυκλικής οικονομίας. Χρηματοδότηση ΓΓΕΚ: 575.150€.
  3. Επιστημονικώς Υπεύθυνος της μελέτης «Επιχειρησιακός σχεδιασμός της νέας δομής ΕΛΚΕΔ»: Χρηματοδότηση Υπ. Ψηφιακής Διακυβέρνησης: 83.800€.
  4. Επιστημονικώς υπεύθυνος του επιστημονικού προγράμματος «Constraining the Dark Energy EoS with Alternative Cosmic Tracers», (2016), χρηματοδοτούμενο από το Observatoire de Nice.
  5. Επιστημονικώς υπεύθυνος υλοποίησης του προγράμματος: «X-ray and Optical AGN activity as a function of environment» στα πλαίσια του ανταγωνιστικού προγράμματος ενίσχυσης Μεταδιδακτορικών Ερευνητών της ΓΓΕΤ. Αποδέκτης ο Δρ. Ηλίας Κουλουρίδης. Συνολική χρηματοδότηση: 150.000€.
  6. Επιστημονικώς υπεύθυνος υλοποίησης του προγράμματος Marie-Curie Reintegration Grant – MSEPOA” της Δρς Ελένης Χατζηχρήστου (2005-2007) με χρηματοδότηση από EU: 80.000€.
  7. Επιστημονικώς Υπεύθυνος δύο ανταγωνιστικών προγραμμάτων SEP-CONACYT του Μεξικού: συνολικής χρηματοδότησης περί τα 45.000€: (α) Galaxy Clusters Dynamics, Evolution & Cosmological Constraints (Proposal No 39560-F), και (β) AGN and Starburst galaxies in different environments (Proposal No CB-2005-01-49878).
  8. Επιστημονικώς Υπεύθυνος του υπο-προγράμματος «Αγορά κάμερας CCD» του προγράμματος “X-ray Astronomy with ESA’s XMM” στα πλαίσια της προκήρυξης “Promotion of Excellence in Technological Development and Research” με χρηματοδότηση 73.500€ (2002-2006). Το συνολικό ποσό που απονεμήθηκε στην πρόταση αυτή ήταν 270.000€ και ο Ε.Υ. της συνολικής πρότασης ήταν ο Δρ. Ι.Γεωργανόπουλος.
  9. Επιστημονικώς Υπεύθυνος 3 διακρατικών προγραμμάτων με Ισπανία (2000-2002), Αγγλία (2001-2003) και Γαλλία (2002-2004). Χρηματοδότηση 12.340€ έκαστο
    (σύνολο: 37.040 €).
  10. Επιστημονικώς υπεύθυνος του προγράμματος επιμόρφωσης καθηγητών μέσης εκπαίδευσης “ΑΣΤΡΟ” με χρηματοδότηση 17.624 € από ΥΠΕΕΘ (1998).
  11. Επιστημονικώς υπεύθυνος του προγράμματος “Μετάκληση Ελλήνων Επιστημόνων του Εξωτερικού” με χρηματοδότηση 91.820€ από ΓΓΕΤ (1998). Λόγω σημαντικής καθυστέρησης της χρηματοδότησης από το υπουργείο ο επιλεγμένος επιστήμονας του εξωτερικού δεν μπόρεσε τελικά να έρθει στην Ελλάδα και το πρόγραμμα δεν υλοποιήθηκε.
  12. Υπεύθυνος για τη συμμετοχή του EAA στο TMR network “ELAIS”, σχετικού με τη διαστημική αποστολή ISO. Η χρηματοδότηση του Ελληνικού node ήταν 50.000 € για τέσσερα χρόνια από τα οποία τα 10.000€ ήταν προσωπική μου χρηματοδότηση με σκοπό την ανάπτυξη υπολογιστικής υποδομής (1996).

Χρηματοδοτήσεις Ανάπτυξης Ερευνητικών και
Κτιριακών Υποδομών ως Διευθυντής ΕΑΑ

Επιστημονικώς Υπεύθυνος χρηματοδοτήσεων για την ανάπτυξη ερευνητικών και κτιριακών υποδομών σε όλες τις έδρες του ΕΑΑ (Θησείο, Πεντέλη, Κρυονέρι Κορινθίας, Αντικύθηρα) συνολικού ποσού άνω των 80 Μ€, από χρηματοδοτικούς φορείς όπως το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, το ΕΣΠΑ Περιφέρειας Αττικής, ΕΣΠΑ Περιφέρειας Πελοποννήσου, το ΠΔΕ του ΥΠΑΝ, κα. Περισσότερες λεπτομέρειες στη συνοπτική παρουσίαση των πεπραγμένων της 2ης θητείας μου ως Διευθυντής του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.

Οργάνωση Επιστημονικών Συνεδρίων, Ημερίδων, Σχολείων

Συνέδρια/Ημερίδες

  1. 1998: Υπεύθυνος οργάνωσης της 1ης Ημερίδας Κοσμολογίας (σε συνεργασία με Καθηγητή Σπύρο Κωτσάκη), με επίσημο προσκαλεσμένο τον Καθ. Μ.Rowan-Robinson.
  2. 1999: Υπεύθυνος οργάνωσης του διεθνούς συνεδρίου κοσμολογίας “Large-Scale Structure in the X-ray Universe” μαζί με τον Δρ. Ι.Γεωργαντόπουλο και με συν-διοργανωτή την ΝΑSΑ, στην Σαντορίνη.
  3. 2001: Υπεύθυνος οργάνωσης της 2ης Συνάντησης Κοσμολογίας (σε συνεργασία με Καθηγητή Σπύρο Κωτσάκη) 
  4. 2003: Υπεύθυνος οργάνωσης του διεθνούς συνεδρίου κοσμολογίας “Multiwavelength Cosmology” στην Μύκονο.
  5. 2007: Υπεύθυνος οργάνωσης (μαζί με Ιωάννη Γεωργαντόπουλο & Σπύρο Βασιλάκο) του διεθνούς συνεδρίου “Xray Surveys” στην Ρόδο.
  6. 2012: Υπεύθυνος οργάνωσης (μαζί με Ιωάννη Γεωργαντόπουλο) του διεθνούς συνεδρίου «Half a Century of X-ray Astronomy», Μύκονος (επίσημος προσκεκλημένος ο Νομπελίστας Riccardo Giacconi).
  7. 2016: Υπεύθυνος οργάνωσης τους διεθνούς συνεδρίου «“Hot spots in the XMM sky: Cosmology from X-ray to Radio», Μύκονος
  8. 2017: Υπεύθυνος οργάνωσης της Ημερίδας «Περιβάλλον, Διάστημα, Φυσικές Καταστροφές», υπό την αιγίδα της ΓΓΕΤ.
  9. 2018: Υπεύθυνος οργάνωσης του 14ο APPEC General Assembly, Αθήνα, Δεκέμβριος 2018.
  10. 2019: Υπεύθυνος οργάνωσης της Ημερίδας «Η Συνεισφορά των Ερευνητικών Κέντρων στην Αντιμετώπιση των Φυσικών Καταστροφών», σε συνεργασία με άλλα 10 ερευνητικά Κέντρα υπό τον συντονισμό του ΕΑΑ (http://www.naturaldisasters.noa.gr).

Επιστημονικά Σχολεία

  1. 2005: Κύριος υπεύθυνος της οργάνωσης του διεθνούς μεταπτυχιακού σχολείου: “The Panchromatic View of Clusters of Galaxies and the Large-Scale Structure” που έγινε στην Πουέμπλα του Μεξικού, Ιούνιος 2005.
  2. 2008: Μέλος της οργανωτικής επιτροπής του θερινού σχολείου: “The Many Faces of AGN”, Σεπτέμβριος 2008.

Επιμόρφωση καθηγητών Μέσης Εκπαίδευσης

1997-1998: Υπεύθυνος του Ινστιτούτου Αστρονομίας & Αστροφυσικής του ΕΑΑ για την διοργάνωση 3 προγραμμάτων επιμόρφωσης καθηγητών μέσης εκπαίδευσης-ΕΠΕΑΕΚ (ΓΑΙΑ, ΚΟΣΜΟΣ & ΑΣΤΡΟ).

Εκδότης Επιστημονικών Περιοδικών

  1. Μέλος του Editorial Board του επιστημονικού περιοδικού με κριτές International Journal of Modern Physics D (IJMPD). http://www.worldscientific.com/page/ijmpd/editorial-board
  2. Μέλος του Editorial Board του επιστημονικού περιοδικού Open Journal of Astronomy https://astro.theoj.org/editorial-board
  3. Guest Editor μαζί με Σπύρο Βασιλάκο του τεύχους του IJMPD “Testing Inflationary Scenarios with the Planck and BICEP2 Results”, Απρίλιος 2015
  4. Εκδότης του περιοδικού «Ίππαρχος» της Ελληνικής Αστρονομικής Εταιρείας (Κύριος Editor για τις περιόδους: 2000-2003 και 2009-2010)
  5. Guest Editor για το Special Issue του Περιοδικού «Ίππαρχος» του Σεπτεμβρίου 2007 http://www.helas.gr/hipparchos/hipparchos_v2_3.pdf)
  6. Εκδότης του δια-δικτυακού περιοδικού Αστρονομίας Κοσμικές Διαδρομές με πολλές 100άδες χιλιάδες προσβάσεις (2002-2009), http://www.astro.noa.gr/journal/#EDITOR